Θύελλα αντιδράσεων από ΕΕ και ΟΗΕ
Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα επιβάλουν κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. «Θα απαγορεύσουμε τις συναλλαγές με αυτό το παράνομο δικαστήριο, αποκόπτοντας τους πόρους του και παραλύοντας την ικανότητά του να λειτουργεί», δήλωσε ο Ρούμπιο λίγες ώρες μετά την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στη Νάβι Πιλάι, πρώην δικαστή του Δικαστηρίου από το 2003 έως το 2008.
Όπως αναφέρει ο ιστότοπος Corriere Della Sera, τα νέα μέτρα υπερβαίνουν τις προηγούμενες κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε μεμονωμένους δικαστές και εισαγγελείς και θα μπορούσαν να πλήξουν επίσης εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες στο ΔΠΔ.
«Ο Πρόεδρος Τραμπ δεν θα επιτρέψει ποτέ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να διώξει Αμερικανούς πολίτες. Και τα δύο κόμματα συμφωνούν σε αυτό το σημείο, αλλά μόνο ο Πρόεδρος Τραμπ έχει την απαραίτητη αποφασιστικότητα για να βάλει τέλος σε αυτή την απειλή μια για πάντα. Είτε το ΔΠΔ θα βάλει τέλος στις απειλές του, είτε εμείς θα βάλουμε τέλος στο ΔΠΔ», προειδοποίησε ο Ρούμπιο.
«Περιμένουμε από τους συμμάχους μας – πολλοί από τους οποίους συμμετέχουν στο ΔΠΔ και εξαρτώνται από τον αμερικανικό στρατό για την άμυνά τους – να βάλουν φρένο σε αυτό το παράνομο Δικαστήριο», συνέχισε ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών. «Σε αντίθετη περίπτωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν την εκστρατεία τους για την εξάρθρωση του ΔΠΔ τούβλο προς τούβλο, μέχρις ότου οι Αμερικανοί να μην απειλούνται πλέον», κατέληξε.
Η απόφαση για την επιβολή κυρώσεων στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο προκάλεσε την ικανοποίηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου, ο οποίος «συνεχάρη τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, και τον Μάρκο Ρούμπιο». Σε ανακοίνωσή του που κοινοποιήθηκε στο X, ο Νετανιάχου έγραψε ότι το ΔΠΔ «δεν είναι δικαστήριο, αλλά ένα πολιτικό όργανο που αποτελεί θανάσιμη απειλή για τις νομοταγείς δημοκρατίες σε όλο τον κόσμο και για την ίδια την ιδέα της εθνικής κυριαρχίας».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αμφισβητούν εδώ και καιρό τα εντάλματα σύλληψης που εξέδωσε το ΔΠΔ κατά Ισραηλινών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Νετανιάχου, καθώς και την προηγούμενη έρευνα για τις ενέργειες του αμερικανικού στρατού στο Αφγανιστάν, η οποία στη συνέχεια μπήκε στο αρχείο. Ο ίδιος ο Τραμπ είχε ήδη προτρέψει τις 125 χώρες-μέλη του Δικαστηρίου να αποχωρήσουν από τον θεσμό, τον οποίο κατηγόρησε ότι είναι «εκτός ελέγχου».
Από την πλευρά του το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο αναφέρει: «Μια επίθεση στο κράτος δικαίου, η ιστορία θα κρίνει» Οι κυρώσεις των ΗΠΑ είναι «μια επίθεση στο κράτος δικαίου και στα ίδια τα θεμέλια της διεθνούς έννομης τάξης, που καταφέρει ένα βαρύ πλήγμα στη θεμελιώδη αρχή ότι κανείς δεν είναι υπεράνω του νόμου», γνωστοποίησε σε δήλωσή του το ίδιο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, προσθέτοντας ότι «η ιστορία θα κρίνει αυτή τη στιγμή. Το Δικαστήριο θα συνεχίσει να εκπληρώνει πλήρως την εντολή του, με ανεξαρτησία και αμεροληψία, ενεργώντας αποκλειστικά με βάση τον νόμο και τα αποδεικτικά στοιχεία, προς το συμφέρον των αμέτρητων θυμάτων σοβαρών εγκλημάτων», δήλωσε η Πρόεδρος του ΔΠΔ, Τομόκο Ακάνε. «Ωστόσο, το Δικαστήριο δεν μπορεί να ενεργήσει μόνο του. Η μοίρα του βρίσκεται πλέον και στα χέρια των κρατών που το ίδρυσαν», αναφέρει η ανακοίνωση που εκδόθηκε από τη Χάγη. «Το Δικαστήριο καλεί τα κράτη να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες ενέργειες, μεταξύ άλλων προκειμένου να διασφαλιστεί ότι διαθέτει τα απαραίτητα μέσα για να συνεχίσει το έργο του. Η ιστορία θα κρίνει αυτή τη στιγμή. Οι μελλοντικές γενιές, και ειδικά τα θύματα μαζικών φρικαλεοτήτων, θα αναρωτηθούν πώς αντιδράσαμε όταν ένας θεσμός που δημιουργήθηκε για να τα προστατεύσει βρέθηκε στο στόχαστρο».
Η ΕΕ πήρε θέση για τις αναγγελθείσες αμερικανικές κυρώσεις, επιβεβαιώνοντας ότι είναι έτοιμη να «υιοθετήσει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να επιτρέψει στο Δικαστήριο να επιτελέσει το έργο του, καθώς και για την προστασία των συμφερόντων των φορέων της ΕΕ εντός της ενιαίας αγοράς».
«Είναι βαθύτατα λυπηρό το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να επιβάλουν κυρώσεις. Η ΕΕ θα συνεργαστεί στενά με το ΔΠΔ για να διασφαλίσει ότι θα συνεχίσει να λειτουργεί αποτελεσματικά», δήλωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπογραμμίζοντας ότι «εφόσον προβλέπεται μεταβατική περίοδος έξι μηνών πριν τεθούν σε ισχύ τα μέτρα, υπάρχει περιθώριο για διάλογο». «Παραμένουμε επίσης προσηλωμένοι στη συνεργασία με όλα τα 125 κράτη μέλη του Καταστατικού της Ρώμης για τη διατήρηση και τον σεβασμό της ανεξαρτησίας του, ώστε να μπορέσει να συνεχίσει να εκπληρώνει τη θεμελιώδη αποστολή του», κατέληξε η Επιτροπή.
Η Ιταλία και άλλες 7 χώρες: «Υποστήριξη στην ανεξαρτησία του Δικαστηρίου»
Εν τω μεταξύ και η ιταλική κυβέρνηση γνωστοποίησε ότι είναι αντίθετη με τις κυρώσεις που αποφάσισαν οι ΗΠΑ. Οι Υπουργοί Εξωτερικών της Ιταλίας, του Καναδά, της Δανίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιαπωνίας, της Ολλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, σε κοινή δήλωσή τους επαναβεβαιώνουν «τη συνεχή και ακλόνητη υποστήριξη στην ανεξαρτησία, την αμεροληψία και την ακεραιότητα του ΔΠΔ. Ως ένθερμοι υποστηρικτές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου – συνεχίζουν -, εκφράζουμε τη λύπη μας και τη σταθερή μας αντίθεση στην ανακοίνωση των κυρώσεων που προτίθενται να επιβάλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Δικαστήριο».
«Σημειώνουμε με ικανοποίηση το έργο που επιτελεί το Δικαστήριο για να προετοιμαστεί για την υιοθέτηση τέτοιων μέτρων, ώστε να μπορέσει να συνεχίσει να εκπληρώνει την εντολή του σύμφωνα με το Καταστατικό της Ρώμης, και επαναβεβαιώνουμε την άνευ όρων υποστήριξή μας ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να το πράξει», δηλώνουν οι Υπουργοί Εξωτερικών.
«Ωστόσο, εάν εφαρμόζονταν, οι κυρώσεις αυτές θα είχαν σημαντικό αντίκτυπο στο έργο του Δικαστηρίου, στο προσωπικό του και στις οικογένειές τους. Εργάζονται καθημερινά για να προσαγάγουν στη δικαιοσύνη τους υπεύθυνους για τα σοβαρότερα διεθνή εγκλήματα και για να στηρίξουν τα θύματά τους», προσθέτουν.
«Παραμένουμε ενωμένοι στην υποστήριξή μας προς το ΔΠΔ και αποφασισμένοι να προωθήσουμε έναν εποικοδομητικό και χωρίς αποκλεισμούς διάλογο με τα κράτη που δεν είναι Μέρη του Καταστατικού της Ρώμης, ενόψει της Συνέλευσης των Κρατών Μερών που θα πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβριο του 2026. Θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε για να υποστηρίξουμε το σημαντικό έργο του Δικαστηρίου, να υπερασπιστούμε το διεθνές σύστημα που βασίζεται σε κανόνες και να προωθήσουμε τη λογοδοσία», λένε ακόμα.
Απαντώντας στις δηλώσεις του Ρούμπιο, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Τζέτεν δήλωσε ότι η Ολλανδία «θα προστατεύσει το ΔΠΔ τούβλο προς τούβλο όταν χρειαστεί». Ο πρωθυπουργός εξήγησε ότι η Ολλανδία εργάζεται στο παρασκήνιο, σε διπλωματικό επίπεδο, για να καταστήσει σαφές στην Ουάσιγκτον ότι αυστηρές κυρώσεις κατά του Δικαστηρίου θα έβλαπταν τις διατλαντικές σχέσεις. Ο Τζέτεν διευκρίνισε επίσης ότι αρκετές χώρες εργάζονται σε προτάσεις μεταρρύθμισης του ΔΠΔ: «Το μήνυμα προς τους Αμερικανούς είναι επίσης το εξής: συμμετάσχετε σε αυτόν τον διάλογο και αποφύγετε περαιτέρω κλιμάκωση».
ΟΗΕ: Οι κυρώσεις των ΗΠΑ είναι απαράδεκτες
Από την πλευρά του ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, καταδίκασε τις νέες κυρώσεις κατά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, λίγο μετά την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στην πρώην δικαστή του, Νάβι Πιλάι. «Αυτές οι κυρώσεις, οι τελευταίες σε μια σειρά μέτρων αντιποίνων κατά του ΔΠΔ και του προσωπικού του για το έργο που επιτελούν καθημερινά ώστε οι υπεύθυνοι για τις σοβαρότερες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να λογοδοτούν για τις πράξεις τους, είναι απαράδεκτες», δήλωσε ο Τουρκ σε ανακοίνωσή του.
